Ornitorenk

Avustralya'da yaşayan bir hayvandır. Uzaktan ördeği andırır. Tek delikli memelilerdendir. Yumurtlayarak çoğalır. Kuşlarla memeliler arasında bir geçit türüdür. Gündüzleri gizlenir, geceleri dolaşır. Akarsuların kuytu kıyılarında yaşar. Vücudu sık siyah kıllarla örtülü, tavşan iriliğinde bir memeli. Ağzı ördek gibi gagalıdır. Yumurtlayarak çoğalır. Yavrularını sütle besler.

Tasmanya ve Avustralya akarsularında yaşayan, tekdelikliler (Monotremata) takımından yumurtlayan bir memeli. Boyu 60 cm kadardır. "gagalı memeli" veya "ördek gagalı platipüs" olarak da bilinir. Vücudu susamuru veya köstebek gibi kürklüdür. Avustralya yerlileri buna "su köstebeği" adını verirler. Ağzı bir ördek gibi gagalı ve ayak parmaklarının arası kaz ayağı gibi perdelidir.

Çok iyi yüzer, ayakları beş parmaklı ve kanca tırnaklıdır. Güçlü tırnaklarıyla ırmak kenarlarında kendine bir yuva kazar ve içini kuru otlarla döşer. Yuvası iki deliklidir. Yuva toprak altında 6-9 metre derine uzanabilir. Gece avlanmaya çıkar. Gagasıyla balçığı karıştırarak bulduğu kurtçukları yanak torbasında biriktirir. Sudan çıkınca kıyıda yer. Ornitorenk memeli olmasına rağmen yumurtlayarak ürer. Yılda bir defa güvercin yumurtası iriliğinde iki yumurta yumurtlar. Kuluçkaya yatar. Bu arada bir şey yiyip içmez. Kuluçka süresi 9-10 gün sürer. Memeleri belirsiz olup göğsündeki çukurlukların içinde bulunurlar. Yavrularını emzirirken sırt üstü yatar. Sızan süt meme çukurlarında birikerek yavrular tarafından emilir.

ornitorenk

Çamurları karıştırmaya yarayan gagası ördeğinki gibi boynuzsu değildir. Yumuşak ve derimsi olup hassas sinirlerle örtülüdür. Son derece duyarlıdır. En bulanık sularda bile rahatça avlanır. Avının kokusunu hisseder. Çamurlu zemini hassas gagasıyla karıştırırken yumuşakça ve kurtçukları tespit ederek toplar. Her iki çenesinde dörder adet dişe benzer sert kemiksi çıkıntı vardır. Dişiden daha irice olan erkekleri son derece tehlikelidir. Arka ayaklarının tabanında yılan dişi gibi oluklu bir zehir dikeni bulunur. Erkek bunu ustalıkla kullanır. Bir vuruşta düşmanına saplayarak hasmını zehirler. Olay çoğunlukla rakibin ölümüyle sonuçlanır.

Fiziksel özellikleri

Ornitorenk’in vücut sıcaklığı, Eutheria sınıfındaki diğer memelilerde olduğu gibi 38 °C yerine 31 °C-32 °C arasındadır. Bunun ne kadarının monotremlerin bir özelliği olduğu, ne kadarının ise sert koşullar altında yaşayan türün uyum sağlaması sonucu olduğu belirgin değildir. Ornitorenk’in vücudu ile geniş ve düz kuyruğu, yalıtılmış havayı hapsederek hayvanı sıcak tutan bir kürk ile kaplıdır. Tazmanya şeytanı gibi ornitorenk de kuyruğunu yağ depolomakta kullanır. Alışılmış bir memelidense ördeğe benzeyen geniş gagası ve perdeli ayakları vardır.

Burnu, kuşların gagasında olduğu gibi yukarı ve aşağı parçaları ayrılarak ağzını ortaya çıkaracak bir şekilde açılmaz. Ornitorenk’in gagası alt tarafında açıklık olan bir duyu organıdır. Ağırlığı 700 g. ile 2,4 kg. arasında değişir. Dişisi erkeğe göre daha ufaktır. Erkekler ortalama 50 cm., dişiler ise 46 cm. boyundadır. Kuyruk uzunluğu erkeklerde 10-15 cm., dişilerde ise 8-13 cm. arasındadır. Ortalamalar bölgelere göre değişir ama iklimin etkisi saptanamamıştır.

Modern ornitorenk yavruları memelilerin en büyük özelliklerinden biri olan üç uçlu azıdişlerine sahiptir. Bunları üreme yuvasını terketmeden ya da terkettikten hemen sonra kaybederler; erişkinlerde bunların yerinde ağır keratinize pedler vardır. Ornitorenk’in çenesi diğer memelilerden farklıdır ve çene kasları diğer memelilerde olduğundan farklı çalışır. Orta kulakta sesi ileten küçük kemikler ve memeli-öncesi diğer sinapsidlerdeki gibi çenenin yanında değil, tüm gerçek memelilerde olduğu gibi kafatasının içindedir.

Ornitorenk, omuz çevresinde, bir ara köprücükkemiği dahil olmak üzere diğer memelilerde olmayan kemiklere sahiptir. Vücudunun altında değil yanında olan bacakları ile sürüngenlere benzeyen bir yürüyüş biçimi vardır. Ornitorenk hızla dalmasını ve dengesini sağlayan kuyruğu ile kendini yönlendirir.

Üremeleri

Ornitorenk yılda bir kere yavrular. Doğum yaklaşırken, dişi, bir nehir kıyısında kendine bir çukur kazar. Buası, suyun altında bir tünel ağzı, ayrıca bir hava borusu olan geniş bir oda olur. Bu oda tamamlanınca, hayvan bunun içini ağaç yaprakları ve didiklenmiş otlarla döşer. Yumurtlama zamanını beklerken hiç bir erkeğin inine girmesine müsaade etmez.

Nihayet çiftleşmesinden on beş gün sonra yumurtalarını yumurtlar.Yumurtalar ekseriya iki tane yumuşak kabuklu, aşağı yukarı güvercin yumurtası büyüklüğünde, fakat daha yuvarlaktır. Geniş yuvanın yaprakların içinde kaybolmaları ihtimalini önlemek için birbirlerine yapışık haldedirler. Tesadüf bu ya, yumurtalar üç tane olursa, bu defa üçgen şeklinde birbirlerine yapışık olurlar.

Yeni anne, kuluçka zamanında tıpkı dişi kuş gibi kuruntuludur. Tünel ağzını 15-20 santim toprakla tıkayarak kendini yeraltı ininde hapseder. Yumurtalarının üzerinde kuş gibi kuluçkaya oturacağına, yahut da onları ekidne gibi bir kesenin içinde taşıyacağına, bağrına basar ve topaç olur. Kuluçka devresi dokuz, on gün sürer. Bebek ornitorenkler önceleri tüysüz, kör ve tamamiyle acizdirler. Aid ne. ornitorenk, anne ekidne gibi onları başsız memelerinin salgıladığı sütle besler.

Yavruların gelişmesi ilk birkaç hafta süresince son derece ağırdır. İki aylık olunca, vücutları kısa ve yumuşak kıllarla kaplanır, fakat bu devrede de ısınmak için annelerine muhtaçtırlar ve gözleri de henüz açılmamıştır. Yavrular ancak dört aylık olunca görmeye başlarlar. Tıpkı yavru köpekler gibi oynak olan sevimli hayvanlardır. Erkekle dişi çiftleşme zamanında dahi birbirlerine sevgi göstermezler. Fakat arkadaşlıktan hoşlanırlar. Çiftleşme mevsimi sona erdikten sonra ornitorenk’ler, büyükçe ve in şeklinde bir yuvada erkek, dişi bir arada yaşarlar.

Ornitorenk’lerin erkeği tehlikeli bir hayvan saydır. Art ayağındaki içi oyuk diken keskin olduktan başka tabanında zehirli bir bez taşır. Bu tertip aşağı yukarı zehirli bir yılanın dişine benzer. Dikenler erkek ornitorenk’in biricik savunma mekanizmasıdır. Hayvan bunu gayet ustalıklı kullanmakta ve bir vuruşta sonuna kadar saplamaktadır. Meydana gelen yara çok zaman ciddi sonuçlara yol açar. Bu ördek suratlı gülünç yaratıklar büyük olmazlar. Yetişkin erkekler, kuyruk dahil 60 santim uzunluğundadır. Dişiler daha da ufaktır. Ornitorenk’ler Avustralya ile Tasmanya’ da yaşarlar.

Sözlükte "ornitorenk" ne demek?

1. Gagalı bir memeli türü.

Ornitorenk kelimesinin ingilizcesi

n. ornithorhynchus, platypus
Köken: Fransızca

Son eklenenler

Yorumlar

Bu sayfa ait yorum bulunamadı. İlk yorum yapan siz olun.

Yorum ekle

Vazgeç